Otomatik vites nasıl çalışır?

16/10/2012

Otomatik vitesli araçlarda otomatik şanzıman bulunmaktadır. Otomatik şanzıman düz vitesli araçlardaki debriyajın görevini birebir yerine getiren bir sistemdir. Bu sistem sayesinde siz aracınızın sadece direksiyon kontrolünden sorumlu olursunuz. Aracın hareket etmesi için gerekli vites manevralarını araç kendi kendine gerçekleştirebilmektedir. Otomatik vitesli araçların kullanımı bu yüzden oldukça kolaydır. Kullanıcının kullanımına göre değişen yakıt sarfiyatını da düşürmektedir. Vites geçişlerini hızlı ve yerinde yaparak kaybolan dinamiği tekrar aracınıza kazandırarak yeterli performans sağlamaktadır. Kazanılan bu performans sayesinde hem konforlu hem de sürüş zevki üst seviyede olan seyahatler geçirebilirsiniz. Aynı zamanda ekonomik bir seyahatte geçirmiş olacaksınız.

Otomatik şanzıman birden fazla sistemi içinde barındıran parçalar bütünüdür. Aslında otomatik şanzıman bir vites kutusudur. Tek farkı bu vites kutusunu sizin kontrol etmiyor oluşunuzdur. Aslında yeri geldiğinde geri vites için park etmek için ya da aracınızın performansını arttırmak için vites geçişleri yapmaktasınız. Ancak bu vites geçişleri tam manasıyla vites değiştirmek olarak algılanmamalıdır. Sürüş durumuna göre motorun devir saatini de takip ederek vites geçişleri otomatik gerçekleşmektedir. Başta fark edilmese bile ilerleyen sürüşlerde rahatlığını sizde anlayacaksınız ve göreceksiniz. Bu özel vites geçişleri saymazsak genel itibariyle otomatik şanzıman sizin yerinize vites değiştiren bir vites kutusu görevi yapmaktadır. Debriyaj bulunmadığı için bu sistem daha farklı işlemektedir elbette. Sistemin işleyebilmesi için şanzımanın içindeki parçaların oldukça uyumlu çalışması gerekmektedir. Nasıl manuel vitesli araçlarda debriyaj-vites uyumunu kaçırdığımızda motora ve diğer aksamlara zarar verebiliyorsak burada da durum farksızdır. Kaliteli bir uyum sayesinde oluşan hatalar minimuma iner. Sürüş kalitesi en üst seviyelere tırmanır.

Otomatik şanzıman içerisinde: Tribün (Tork konverter), servo, hidrolik sistemi, vites, yağ pompası kademeleri, diferansiyel, solenoid (selenoid), planet dişli sistemi, otomatik şanzıman beyinleri ( Hidrolik ya da Elektronik), saclar ve balata takımları, tas, bant, sübap, soğutucu ve şanzıman yağı gibi parçalar bulunmaktadır. Dediğimiz gibi bu parçaların birbirleri ile uyumu oldukça önemlidir. Otomatik şanzıman sayesinde vites geçişlerindeki sürelerin en aza indirgenmesi amaçlanmıştır. Sürücü düz vitesli bir araçta bu geçişlerini tam olarak yerine getiremeyebilir. Oldukça uzmanlık ve aynı zamanda alışkanlık gerektiren bir durumdur. Deneyim gerektiren bu geçişlerin hızlı ve hatası en aza indirgenmiş olarak gerçekleşmesi otomatik şanzımanla mümkün hale gelmiştir. Manuel vitesli araçlarda debriyajla motorun gücü tekerleklere verilirken otomatik vitesli araçlarda bu sistem tork konverteri sayesinde gerçekleşmektedir. İçerisindeki mekanizma ile debriyaj kullanmadan motorun gücünü doğru zamanlama ile tekerleklere vermektedir. Bu mekanizma sürekli bir tork dönüşümü yapan yağ mekanizmasıdır. Tork dönüşümdeki değişimle birlikte motorun tekerleklere yani araca verdiği güç ve şiddette değişmektedir. Bununla birlikte de araç yavaşlamakta ya da hızlanmaktadır.

Otomatik şanzıman kullanımının artmasıyla birlikte sanılanın aksine yakıt tüketimi artmamaktadır. Aksine manuel vitesli araca göre daha hızlı vites geçişi olduğu için yakıt tüketiminde ekonomiklik sağlamaktadır.